Een broer of zus missen op school of in de kinderopvang kan flink wennen zijn. Je helpt je kind door vooraf rustig te vertellen wat er verandert en te luisteren naar wat het daarover kwijt wil. Samen in dezelfde leefgroep zitten of op dezelfde speelplaats spelen geeft een fijn gevoel van veiligheid en vertrouwen, een link met thuis. Dat vertrouwde samenzijn verandert bijvoorbeeld als de oudste naar een andere school gaat.
Hoe kan je je kinderen bij die overgang begeleiden? En welke suggesties kan je doen bij de kinderopvang of de school?
Tip 1: Maak de verandering bespreekbaar
Durf de uitdaging aan te gaan. Het lijkt misschien moeilijk om het hierover met je kind te hebben, zeker als je vermoedt dat je kind al aan het piekeren is. Misschien ben je zelf bang voor het verdriet dat een gesprek zou kunnen losmaken. Misschien denk je: “Och, het waait wel over” of “We zien wel”. Door er zelf over te beginnen, geef je je kind een kans om met zijn of haar gevoelens te leren omgaan.
Bovendien kan je als ouder deze overgang gemakkelijker maken voor je kind. Misschien merk je na de overstap dat je kind vaker huilt “om niks”, nachtmerries heeft, in bed plast of minder goed luistert. Ook dan kan je nog een gesprek beginnen.
Tip 2: Kijk hoe jij met verandering omgaat
Hoe ga jij om met verandering? Vind je het moeilijk om je kind los te laten? Ben je zelf bezorgd of het wel goed zal gaan? Hoe voel je je over het kind dat achterblijft?
Neem je eigen gevoelens eens onder de loep. Sta even stil bij wat deze verandering met jou doet. Je kind merkt je gevoelens toch. Ga ermee aan de slag!
Tip 3: Bereid je kind voor op de overstap
Je kan bijvoorbeeld doen wat ik “een ballonnetje oplaten” noem. Stel op een rustig moment een neutrale vraag als je alleen bent met je kind. Doe dat een paar weken voor de overstap, of eerder als je merkt dat je kind er al over piekert. Je kan ook gewoon een feit noemen, zo langs je neus weg. “Zeg, na de vakantie ga je naar de lagere school, hè? Dan zit je op een andere speelplaats dan je broer.” Laat het bij die ene vraag of opmerking. Laat simpelweg ruimte. Stop zelf met praten. Luister actief naar je kind en observeer zijn of haar lichaamstaal.
Geef de gevoelens van je kind alle ruimte. Je kan ook een ballonnetje oplaten als je vermoedt dat je kind zijn broer of zus op school amper zal missen. In dat geval heb je gewoon een fijne babbel. Zo’n gesprek is vooral waardevol als je vermoedt dat je kind het er lastig mee heeft of krijgt. Als er tijdens het gesprek verdriet of angst opkomt, kan je kind die gevoelens met je delen.
Tip 4: Help je kind het gemis verwerken
Na de verandering kan je je kind helpen om het gemis te verwerken als het daar moeite mee heeft. Neem de tijd om met je kind te praten en het te troosten. Luister écht naar je kind. Zeg dingen als “Ik merk dat het moeilijk voor je is” of “Het maakt je precies verdrietig, klopt dat?” Zorg voor wat afleiding en ontspanning als de emoties heel heftig zijn. Zo hebben jullie beiden af en toe pauze. Geef het kind de ruimte om zijn of haar gevoelens te uiten. Moedig je kind aan om zijn of haar gevoel te benoemen. Reageer empathisch, vanuit de leefwereld van het kind. Erken de gevoelens van je kind, ook als ze je verbazen. Misschien verrast het je dat je kind boos is. Neem die gevoelens serieus.
Geef ruimte en stel ook grenzen aan die ruimte. Zo leer je je kind om zijn of haar gevoelens te uiten op een aanvaardbare manier, met respect voor de beleving van je kind. Begrens je kind enkel als dat nodig is, steeds met liefde en op een positieve, onvoorwaardelijke manier.
Tip 5: Bespreek het gemis met de school of kinderopvang
Vertel het aan de leerkracht of begeleider als je kind zijn broer of zus mist op school of in de kinderopvang. Vertel ook wat je eerder hebt gemerkt als je kind moeite had met verandering. Vertrek van daar. Stel voor om ook daar al vóór de overstap een ballonnetje op te laten. Misschien zien de leerkrachten of begeleiders weinig van het gemis. Je kind kan zijn gevoelens vooral thuis uiten. Ook andere kinderen kunnen het hier moeilijk mee hebben, zelfs als je er bij andere ouders nog weinig over hebt gehoord.
Ik wens jullie een fijne overgang toe!
Helga Peeters