Zuid-Afrika. Een land van scherpe contrasten. Rijk en arm. Zwart en wit. Dat is waar veel mensen in eerste instantie aan denken. En die contrasten zijn er zeker. Maar wie verder kijkt, krijgt gelukkig ook een ander beeld. Levensblije mensen. Zomaar op het vliegveld zingt en swingt het voltallige personeel van de McDonald’s terwijl het gewoon doorwerkt.
Dit land heeft iets wat niet te beschrijven, maar totaal helend is. Iets wat je niet ziet, maar voelt. In de bodem onder je voeten, in de lucht om je heen, in de stilte tussen de rotsen. Het is niet verwonderlijk dat Zuid-Afrika voor veel reizigers voelt als een terugkeer naar iets oers. In dit ruige, oude landschap kom je thuis.
Maar wat zorgt dan toch voor dit gevoel? Hieronder stippen we een aantal aspecten aan: de geologie, de sjamanen van de prehistorie en de oerkracht op zogenaamde ‘sacred sites’ of krachtplekken. Het zijn voorbeelden, maar samen geeft het een unieke ervaring.
Een levend archief van de aarde
Een groot deel van Zuid-Afrika ligt op één van de oudste en meest stabiele stukken aardkorst ter wereld, met gesteenten van meer dan drie miljard jaar oud. Stel je die ouderdom eens voor…
Het land is omzoomd door een hoog plateau met steile randen en bergen. Langs de zuid- en westkust hebben rivieren, wind en oceaan samen spectaculaire landvormen gecreëerd: steenbogen, grotten en kliffen, zoals bij Tsitsikamma en langs de Garden Route. En dan is er nog de Kaap waar twee oceanen bij elkaar komen.
Hier lopen al heel lang mensen rond. Langs de zuidkust leefden al zo’n 160.000 à 170.000 jaar geleden vroege, moderne mensen. Even voor het tijdgevoel: rond die tijd stuwde het landijs van de voorlaatste ijstijd de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug op.
Prehistorie en rotsschilderingen: sporen van trance
De Khoi-San volkeren behoren genetisch tot de oudst bekende, continu aanwezige menselijke volkeren op aarde. Ze hebben in dit landschap een uiterst rijke traditie van rotsschilderingen en rituelen nagelaten. De afbeeldingen variëren lokaal van ongeveer 1.500 jaar oud tot 10.000 jaar en ouder. Er zijn veel voorstellingen bij van dansende figuren, halfmens-halfdierwezens en bijvoorbeeld fijn geschilderde antilopes. Deze komen voort uit sjamanistische tranceervaringen en healingrituelen.
Op een muurschildering in de Cederbergen lijkt wel een dinosaurus afgebeeld te zijn. De dinosaurus was echter allang uitgestorven voordat de mens op het toneel verscheen. Waarschijnlijk is deze afbeelding het resultaat van een ervaring van een sjamaan in diepe trance, een bewustzijnsstaat waarin lagen van werkelijkheid zichtbaar worden die voor ons dagelijks bewustzijn verborgen blijven.
In de stille kloven waar deze beelden op de rotswanden staan, ga je vanzelf langzamer ademen. De tijd vertraagt. Iets in de afbeeldingen of in de boodschap die ervanuit gaat, raakt iets in jezelf aan wat misschien al lang wachtte om geraakt te worden.
Sjamanisme en verhalen
Voor de inheemse volkeren van dit land is de aarde geen decor, maar een levende partner: bergen, bronnen, rotsen en hemellichamen hebben hun eigen persoonlijkheden, verhalen en krachten. Zo zijn er mythen over de scheppergod en regengod Tsui’goab en de grote tricksterfiguur Kaggen. Dit is een chaosbrengende bidsprinkhaan. De verhalen benadrukken steeds hoe kwetsbaar leven is en hoe belangrijk het is om in dankbaarheid en wederkerigheid met de verschillende krachten om te gaan.
Het is de taak van de sjamaan om in de geestenwereld te reizen en daar informatie op te halen voor de gezondheid van mens en gemeenschap en om evenwicht en harmonie te bewaren tussen de zichtbare en onzichtbare wereld.
Dankbaarheid is daarin de rode draad, als levenshouding en kracht. Je deelt wat je hebt, je jaagt met respect, je bedankt de dieren en de regen en je herhaalt de verhalen waardoor de wereld in stand blijft. Die houding klinkt door in bredere Afrikaanse filosofieën als ubuntu: ‘Ik ben omdat wij zijn’.
Zomaar een aantal sacred sites
Krachtplekken zijn plekken waar de energie net wat meer gebundeld is dan elders. We noemen ze ook wel ‘sacred sites’, omdat het van oudsher plekken zijn waar de inheemse volkeren hun heilige rituelen hielden. We zoeken ze in onze reizen vaak op, vanwege de verhalen die iets vertellen over het land en zijn geschiedenis en vooral vanwege de voelbare kracht die ervanuit gaat.
Paarl Rock
Onderzoeker Dean Liprini beschrijft Paarl Mountain als een megalithische zon- en maantempel, waarin het mannelijke en het vrouwelijke elkaar ontmoeten. Het is een plek van vruchtbaarheid. Paarl Rock dankt z’n naam aan de kale, granieten vorm die bij regen als een parel glanst. Woorden en uitleg schieten hier te kort, uiteindelijk gaat het om de ervaring. De meeste bezoekers voelen een immense levenslust in deze grond. Bij sommigen verdween de glimlach zelfs niet meer van het gezicht.
Arch Rock
Aan de kust bij Keurboomstrand staat een natuurlijke kathedraalvormige boog: een doorgang tussen fases, tussen werelden. De opening ligt precies noord-zuid, zodat de zon en maan bij doortocht ‘gevangen’ worden. De boog zou het vrouwelijke geboortekanaal symboliseren. Je laat je meedeinen op het water dat naar binnen en weer naar buiten stroomt. Een besef dringt door dat je verbonden bent met een oneindige oceaan van bewustzijn. Het gevoel van vertrouwen overspoelt je. Dit is een plek waar je heel lang zou willen blijven.
De Tafelberg
Engeland heeft Glastonbury Tor, Tibet heeft Mount Kailash, de Japanners de Fuji. Heilige bergen vind je overal. En Zuid-Afrika heeft natuurlijk de beroemde Tafelberg. KhoiSan volkeren zien haar als een heilige berg. Ze associëren deze met Tsui’Goab, de hoogste god die regen, wolken en vruchtbaarheid schenkt. Over de berg ligt vaak een wolkensluier, of zoals ze het hier noemen een soort ‘tafelkleed’. Het lijkt wel de adem van de berg. Je kunt hier zomaar, zonder reden ineens gelukkig zijn. Een andere werkelijkheid betreden. Immense levenskracht ervaren.
Tot slot
Dit land voelt als een levend wezen. Het heeft een eigen ritme, eigen geheugen en eigen uitnodiging. Het nodigt je uit om te vertragen, te luisteren en opnieuw te voelen wat de aarde is, wie en wat jij bent en waar je deel van uitmaakt. Hier valt het lawaai van het dagelijks leven weg.
Reizen is hier vanzelf een pelgrimstocht naar jezelf en je eigen verhaal.
Ga je mee?
Van 1 – 17 november reizen we hierheen. Het wordt een droomreis langs mysterieuze krachtplekken, archeologische vindplaatsen en megalithische bouwwerken waar we de tijd nemen om te voelen en te beleven. Een reis waar je nog lang van gaat nagenieten en nooit meer zult vergeten.
