Dreigen bij het opvoeden gebeurt vaak sneller dan we doorhebben. In het moment lijkt het een manier om grip te krijgen op gedrag, maar het roept ook vragen op. Wat bereik je er eigenlijk mee? En wat leert je kind ervan?
“Als je nu niet eet, mag je straks geen televisie kijken! Als je nu niet luistert, mag je morgen geen speelafspraak maken! Als je niet stopt met die grote mond, dan kun je de hele week thuisblijven!”
Hoe vaak zeg jij eigenlijk zulke dingen? Dreigen bij het opvoeden sluipt er vaak sneller in dan je zou willen.
En misschien nog wel een meer wezenlijke vraag: hoe vaak voer je die dreigementen echt uit? En wat levert het je uiteindelijk op?
Dreigen bij het opvoeden: loze dreigementen
Dreigen bij het opvoeden, ik zie en hoor het regelmatig om me heen. Het toppunt was afgelopen zomer in een pretpark, waarbij ik een moeder hoorde dreigen dat ze haar kind in de auto ging zetten. We waren ergens in het midden van een groot pretpark en de parkeerplaats lag nu niet echt om de hoek. Een dreigement waarvan dus voor iedereen helder was dat ze het niet zou gaan uitvoeren.
Waarom dreigen we eigenlijk?
Waarom doen we het eigenlijk? Dreigen met sancties die we vaak zelf helemaal niet eens willen uitvoeren? Dreigen met sancties waarvan we weten dat ze contraproductief zijn. En die sancties dan soms ook nog uitvoeren? Zo dreigde een juf in de klas bijvoorbeeld dat de kinderen die niet snel genoeg stil waren moesten oefenen met stil zijn als het pauze was. En ze voerde het dreigement ook uit. Het zal niemand verbazen dat juist deze kinderen de pauze heel hard nodig hebben en dus na de pauze nog minder in staat zijn om stil te zijn en stil te zitten.
Machteloosheid als onderliggende oorzaak
Dreigen bij het opvoeden is mijns inziens een gevolg van een machteloos gevoel aan onze kant. We willen iets van onze kinderen en hebben geen idee meer hoe we het voor elkaar moeten krijgen. Dan gaan we dus dreigen. Als een soort ultiem middel om alsnog onze zin te krijgen. Een middel dat we zelf ook helemaal niet fijn vinden. Althans, ik heb nog nooit iemand een dreigement horen uitspreken en daar blij van zien worden.
Welke boodschap geef je je kind mee?
Soms helpt het dreigen en doet ons kind wat er van hem of haar gevraagd wordt. In dat geval hebben we ons kind een les geleerd. Namelijk de les dat om iets maar te voorkomen je moet buigen voor iemand die macht over jou heeft. Het is maar de vraag of dat ook de les is die we onze kinderen graag zouden willen leren. Ik niet in ieder geval.
Wat gebeurt er als dreigen niet werkt?
Meestal helpt het dreigen bij het opvoeden echter helemaal niet. Soms leidt dat dan tot een sanctie, namelijk het uitvoeren van het dreigement. Van die situatie wordt meestal niemand blij. Maar wat mij opvalt is dat het heel vaak ook tot helemaal niets leidt. Ik zie dan een uitgebluste ouder, die het opgeeft. Opgeeft omdat hij of zij zelf ook wel weet dat het uitgesproken dreigement kant nog wal raakt of onuitvoerbaar is.
Een andere benadering: liefdevol opgeven
Zou het niet mooi zijn als we voordat we in de situatie belanden waarin we gaan dreigen onszelf beseffen dat we bezig zijn om een doodlopende straat in te wandelen. Hoe mooi zou het zijn als we al voordat we gaan dreigen het gewoon opgeven. En dan niet opgeven vanuit wanhoop of frustratie, maar vanuit het besef dat wat wij op dit moment willen niet haalbaar is. Dat we opgeven uit liefde. Liefde voor onszelf en ons kind. Hoe mooi zou het zijn als we op dat moment ons kind kunnen omarmen, kunnen uitspreken dat de situatie voor geen van beiden fijn is en dan gewoon verder gaan. Met oudere kinderen zou je dan nog kunnen afspreken om er op een later tijdstip op terug te komen, als je dat belangrijk vindt.
Wat levert het op?
En hoe zou het voelen om op deze manier op te voeden? Om af ten toe dus bakzeil te halen en dat liefdevol te accepteren? Zou je er onrustig van worden, het gevoel hebben dat je aan overwicht verliest? Of zou je kunnen zien en ervaren dat je er sterker van wordt? Ik ben heel benieuwd.
Samenvatting: stoppen met dreigen bij het opvoeden
Dreigen bij het opvoeden ontstaat vaak vanuit machteloosheid. We grijpen naar middelen die we niet willen of kunnen uitvoeren, of die de situatie juist verergeren.
Door eerder te herkennen dat een situatie vastloopt en ruimte te maken voor een andere reactie, kan er meer ontspanning ontstaan. Door vriendelijk te blijven naar jezelf en je kind, ontstaat er een andere dynamiek waarin minder strijd nodig is.
